INSTYTUT PAMIĘCI NARODOWEJ ZŁAMAŁ PRAWO I PRZEGRAŁ PROCESY SĄDOWE ZE STOWARZYSZENIEM „WIZNA 1939”

IPN złamał prawo, bezprawnie spowodował odebranie prawie 23 000 zł Stowarzyszeniu „Wizna 1939”, a następnie przegrał procesy sądowe we wszystkich instancjach sądów administracyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie 7 lipca br. wydał ostateczny wyrok w tej sprawie.

Ponad trzy lata trwała batalia administracyjno-sądowa w sprawie bezprawnie odebranych środków finansowych Stowarzyszeniu „Wizna 1939”; w lipcu br. zapadł ostateczny wyrok w tej sprawie.

W 2022 roku IPN chciał zmusić Stowarzyszenie „Wizna 1939” – organizację społeczną, do przekazania mu określonych danych dotyczących badań i ekshumacji, które organizacja realizowała. Kiedy okazało się to bezskuteczne (Stowarzyszenie nie jest komórką podporządkowaną Instytutowi), a przedstawiciele stowarzyszenia alarmowali, że doszło do złamania prawa – 22 listopada 2022 roku prezes IPN wystawił Tytuł Wykonawczy TW2 nr 2/2022 i skierował do wojewody mazowieckiego wniosek o wszczęcie egzekucji administracyjnej w celu przymuszenia Stowarzyszenia do wykonania ww. obowiązku. Wojewoda niemal natychmiast nałożył na Stowarzyszenie „Wizna 1939” grzywnę w wys. 20 000 zł (!), powiększoną o dodatkowe koszty egzekucyjne, co dało ostatecznie kwotę ok. 23 000 zł. Pomimo skorzystania przez Stowarzyszenie ze środków odwoławczych i zaskarżenia – ze względu na bezprawność działania prezesa IPN – obydwu postanowień wojewody, pomimo trwającej procedury odwoławczej, na wniosek wojewody mazowieckiego (wówczas Tobiasza Bocheńskiego), w sierpniu 2023 roku urząd skarbowy powyższą kwotę w całości wyegzekwował z konta Stowarzyszenia.

Po skierowaniu sprawy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, sąd w wyrokach stwierdził (potwierdził), że działania prezesa IPN były bezprawne, na co wcześniej w swoich pismach i w bezpośredniej rozmowie z prezesem IPN wskazywało Stowarzyszenie. Pomimo tego, IPN nie dał za wygraną i zaskarżył ww. wyroki do Naczelnego Sądu Administracyjnego. NSA w dniu 7 lipca tego roku oddalił obie kasacje prezesa IPN i ostatecznie orzekł, że działania prezesa IPN były bezprawne (zob. wyroki sygn. akt III OSK 350/25 i III OSK 349/25 – sentencje poniżej).

Wydaje się, że to już koniec tej bezsensownej krucjaty Instytutu Pamięci Narodowej przeciwko Stowarzyszeniu „Wizna 1939”. Dziś możemy, niestety, powiedzieć, że ta, utrzymująca się z publicznych środków instytucja, zamiast zajmować się tym, do czego została powołana, walczy ze społecznikami za publiczne pieniądze, i nie dość, że swoim działaniem szkodzi społecznikom, marnotrawi publiczne środki. Ta sprawa to kompromitacja IPN. Oto państwowa instytucja, zatrudniająca w samej tylko Warszawie ok. 1000 pracowników, w tym sztab prawników, której roczny budżet przekracza pół mld. złotych, przegrała sprawę z małym stowarzyszeniem, utrzymującym się ze składek swoich członków. A przecież wystarczyło tylko zajrzeć do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. My to zrobiliśmy. Sami. I bez publicznych pieniędzy…

Czy ktoś z IPN-u poniesie z tego tytułu konsekwencje? Nie mamy żadnych złudzeń – oczywiście, że nie. Konsekwencje poniosło za to Stowarzyszenie „Wizna 1939”, które przez ponad 3 lata zostało pozbawione środków do działalności. Te środki były nam potrzebne np. na badania terenowe, które prowadzimy od wielu lat, profesjonalnie, we współpracy z różnymi ekspertami i w interdyscyplinarnych zespołach. Co istotne i warte podkreślenia, w wielu przypadkach o te poszukiwania proszą nas rodziny zaginionych lub pomordowanych osób, a to ze względu na to, że nie chce im pomóc Instytut Pamięci Narodowej. Nie będzie chyba przesadą powiedzieć, że „działamy tam, gdzie IPN odmawia”.

Podsumowując, wystąpienie prezesa IPN w 2022 roku do wojewody mazowieckiego o wszczęcie egzekucji administracyjnej wobec Stowarzyszenia „Wizna 1939” w celu przymuszenia, odbieramy jako zamach instytucji państwowej na niezależność i swobodę działalności stowarzyszeń. Na szczęście, w Polsce wciąż można liczyć na sprawiedliwość, a bezprawne działania IPN-u tym razem zostały ukrócone.